بىلىمدەگى جي: پايداسى مەن سىن-قاتەرلەرى
نەيروجەلىلەر ۇيرەنشىكتى قۇرالعا اينالىپ جاتقان ۋاقىتتا مۇعالىمدەردىڭ الدىندا جاڭا مىندەتتەر تۇر: جي-ءدى كۇندەلىكتى قاراپايىم پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن قالاي پايدالانسا بولادى, وقۋشىمەن جەكە بايلانىس جوعالىپ كەتپەي مە؟ بالالاردى وقۋ پروتسەسىنە تارتۋ ءۇشىن تسيفرلى پلاتفورمالاردى قالاي دۇرىس قولدانۋعا بولادى؟
الماتى گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ۆالەري كورۆياكوۆ اتاپ ءوتتى:
«قۋانىشقا وراي ما, وكىنىشكە وراي ما — بۇگىندە مۇعالىم وقۋشىلار ءۇشىن جالعىز ءارى ءابسوليۋتتى ءبىلىم كوزى بولۋدان قالىپ وتىر. بۇل — جاڭا شىندىق جانە, ءسوزسىز, بۇكىل ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ۇلكەن سىناق. بىراق مەن بۇگىنگى ءىس-شارا بارىسىندا ءبىز ماڭىزدى سۇراقتارعا جاۋاپ تابامىز دەپ سەنەمىن: ۋاقىت تالابىنا قالاي بەيىمدەلۋ كەرەك, وزگەرىستەرگە قالاي يكەمدەلۋ كەرەك, وسى قارقىندى وزگەرىپ جاتقان الەمدە قالاي وقىتامىز جانە وقيمىز».
2024 جىلعى «قازاقستان مۇعالىمى» ۇلتتىق سىيلىعىنىڭ يەگەرى, تاتيانا بەلوۋسوۆا اتاپ ءوتتى:
«مۇعالىمدەرگە قاۋىپ ءتونىپ تۇر ما؟ بۇل ويدان شىعارىلعان. جاساندى ينتەللەكت — الماستىرۋشى ەمەس, قۇرال. ول شابىت بەرىپ, جان جاراسىن ءتۇسىنىپ, ۇنسىزدىكتى ەستي المايدى. ەڭ باستىسى — بالالاردىڭ سەنىمى مەن نازارىن اۋدارا وتىرىپ, ونى قالاي قولدانۋدى ۇيرەنۋ».
ونىمەن تاراز قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى, «قازاقستان مۇعالىمى» ۇلتتىق سىيلىعىنىڭ ءفيناليسى ميرلان دجۋسامباەۆ تا كەلىستى. ول بىلاي دەدى:
«Spotify كەشكە نە تىڭدايتىنىمىزدى بىلەدى. Netflix كوڭىل-كۇيىمىزدى ءدوپ باسادى. دەمەك, ءبىلىم دە ءدال سونداي دەربەستەندىرىلگەن بولا الادى. الجەلىلەر — تەك كوڭىل كوتەرۋ ءۇشىن ەمەس. بۇل — نازار اۋدارۋدىڭ قۋاتتى قۇرالى. ەگەر بالالار ساعاتتاپ TikTok-تا وتىرسا, وندا ءبىلىمدى سول جەرگە اپارۋ كەرەك. قازىرگى مۇعالىم تەك سىنىپتا ەمەس, الجەلىدە دە بولۋى كەرەك.»
پەداگوگتەر جي جانە باسقا تسيفرلى پلاتفورمالار وقۋشىلار نازارىن اۋدارۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالىنا قالاي اينالا الاتىنىن تالقىلادى. اسىرەسە, مەكتەپتە جي قولدانعانداعى ەتيكا مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە, ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن دەربەستەندىرۋ مەن ويىنعا اينالدىرۋ تاسىلدەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولدى.
ساراپشىلار پىكىرى
باعدارلامانىڭ ەڭ ەرەكشە بولىگى — اندرەي كوميسساروۆتىڭ جۇرگىزۋىمەن وتكەن ينتەللەكتۋالدىق رەيۆ بولدى. «سينەرگيا» كورپوراتسياسىنىڭ جاساندى ينتەللەكت جونىندەگى پرورەكتورى ءارى «يۋنا» جەكەمەنشىك مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى كوميسساروۆ ۇستازداردى توپتارعا ءبولىپ, ولارعا Perplexity.ai, Qwen LLM سياقتى ءىى-قۇرالداردى جانە ۆيزۋالدى كونتەنت گەنەراتورلارىن قولدانا وتىرىپ, ينتەراكتيۆتى ساباقتار قۇرۋدى ۇسىندى. قاتىسۋشىلار جاساندى ينتەللەكتتىڭ اقپارات ىزدەۋ, ساباق جوسپارىن قۇرۋ جانە وقۋ ماتەريالدارىن ۆيزۋاليزاتسيالاۋ پروتسەسىندەگى مۇمكىندىكتەرىن ءىس جۇزىندە سىناپ كوردى. بۇل ۇستازدارعا ارنالعان شىنايى كرەاتيۆتى جارىس بولدى — تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن بارىنشا سەزىنگەن ءسات! ءوز سوزىندە كوميسساروۆ اتاپ ءوتتى:
«جاساندى ينتەللەكت – مۇعالىمدى الماستىرۋ ەمەس, ونىڭ الەۋەتىن كۇشەيتۋ تۋرالى. جاڭا قۇرالداردى مەڭگەرىپ قانا قويماي, ءار وقۋشى ولاردىڭ كومەگىمەن ءوز الەۋەتىن اشا الاتىنداي, يكەمدى ءارى بەيىمدەلگەن وقىتۋ جۇيەسىن قالاي قۇرۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى.»
رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مۇعالىمى جانە STEM-ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى سەرگەي لوۆياگين بىلاي دەدى:
«بۇگىنگى مەكتەپ تەحنولوگيالاردى ەلەمەي قويا المايدى. ەگەر مۇعالىم زامانعا ساي بولماسا, وقۋشىلارمەن بايلانىسىن جوعالتادى. جاساندى ينتەللەكت — بۇل كوشىرۋگە ارنالعان قۇرال ەمەس, ءبىلىم بەرۋدى شىنايى, قىزىقتى ءارى ءتيىمدى ەتەتىن قۋاتتى كومەكشى. ەڭ باستىسى — ونى ناقتى ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ ورنىنا قويۋ ەمەس, اقىلمەن پايدالانۋ, ونىمەن ارىپتەس بولۋ»
قورىتىندى جانە كەلەسى قادامدار
ۋوركشوپ سوڭىندا قاتىسۋشىلار سەرتيفيكاتتار مەن ونلاين-كۋرستى ءوتۋ مۇمكىندىگىن الدى.
ءىس-شارانىڭ باس سەرىكتەسى — ەلىمىزدەگى ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن, 9500-دەن استام ستۋدەنت ءبىلىم الاتىن اگەۋ بولدى. ۋنيۆەرسيتەت تەك الاڭ ۇسىنىپ قانا قويماي, ۋوركشوپتىڭ تەڭ ۇيىمداستىرۋشىسى رەتىندە دە قاتىستى, بۇل ونىڭ زاماناۋي ءبىلىم شەشىمدەرىنىڭ ورتالىعى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە راستادى.
